Covid-19/Ekonomi enfòmèl : desizyon ijan kijan pou n limite dega yo

Publié le 2020-03-24 | Le Nouvelliste

Motè ekonomi Ayiti an chita sou ekonomi enfòmèl lan, li gen nan tèt li madan sara, machann chita, machann ponmennen, mèt depo, boutik, elatriye. Aktivite sa yo se motè sosyete a, se konsa majorite ayisyen manje e jwenn lajan pou fonksyone. Mache se nannan kominote yo, e se la a Covid-19 lan kapab fè plis dega. Ou pa bezwen li nan gwo liv pou konnen Leta Ayisyen p ap kapab fèmen mache yo. Leta fèb e pa gen mwayen ekonomik pou reponn ak bezwen sektè kle sa a. Menmsi Leta ayisyen ta vlè fè yon mirak pou bay moun sa yo lajan dirèk pou anpeche mache yo fonksyone, li pral mande yon lojistik ki prèske enpòsib pou jere yon sektè enfòmèl.

Mond lan konsidere Koredisid ak Lachin kòm 2 egzanp nan batay kont Covid-19 lan, 2 peyi sa yo rive bare viris lan epi evite li fè gwo dega. Peyi sa yo itilize tout pouvwa yo genyen pou fè tout moun rete lakay yo e teste maksimòm moun posib pou idantifye kote viris lan ye e bare l kote l ye a.

Desizyon sa yo parèt prèske enposib an Ayiti nan moman n ap pale la a. Malgre Ayiti anba eta ijans sanitè epi kouvrefe chak swa, sòti 8 nan aswè pou rive 5 nan maten, majorite Ayisyen inyore konsiy sa yo. Se pa paske moun yo vle pran viris la oubyen derespekte lòd otorite yo, li pi konplike pase sa.

Majorite Ayisyen p ap travay, se transfè ak ti biznis (espesyalman nan mache yo) ki rann moun viv chak jou. Anplis de sa, avèk dola ameriken an ki prèske rive 100 goud pou yon dola. Se mache piblik k ap kapab ede malere ak malerèz manje chak jou. 

Etazini, ki se pi gwo ekonomi nan mond lan e ki gen tout gwo teknoloji ak enfrastrikti pou rann sistèm rete lakay ou an mache, kòmanse voye move siyal. Prezidan Donald Trump di «nou p ap kapab kite ekonomi an mouri, bagay yo pral grav, men nou pral oblije fè sakrifis ». Aprè yon semèn kote mezi rete lakay yo yo anonse, anpil moun gentan ap mande pou relouvri ekonomi an pou moun al travay. Yon lide ekspè lasante yo konsidere kòm yon dezas anonse. Si Etazini ki gen estrikti ak enfrastrikti anplas montre li posib pou yo pa ka kenbe aprè yon semèn, imajine w pou peyi tankou Ayiti.

Prezidan Ayiti ak gouvènman li an pa gen bidjè. Prezidan an toujou an kapay aprè plis pase 3 lane. Anpil moun pa respekte pawòl prezidan an ak gouvènman paske menm Leta k ap anonse yon seri mezi pa respekte mezi sa yo. Pandan 2 jou youn aprè lòt, ONI kontinye fè kat idantifikasyon nasyonal ak distribiye kat, pil sou pil moun yo aliyen yo san okenn respè pou prensip kanpe lwen an.

Sistèm sante Ayiti prèske pa egziste. Sistèm lan manke tout bagay, e preskè nan tout domèn : sa vle di se sèlman rete lakay ak kanpe lwen ki kapab ede nou limite dega Covid-19 lan ka fè.

Pwoblèm Ayiti a anpil fas ak nouvo menas sa a, Covid-19 lan, se yon defi ki pral mande sakrifis tout moun alawonnbadè avan sa pi mal.

Men kèk desizyon ki kapab ede n evite pita pi tris:

1-Jovenel Moïse oblije itilize rezèv nasyonal yo nan moman sa a paske nou pa gen lajan.

2-Leta ayisyen dwe pran anchaj salè tout pwofesyonèl sante pandan kriz lan.

3-Double salè ajan sante ki anba plis risk yo.

4-Ogmante kapasite pou fè tès prese prese.

5-Kreye yon sistèm pou retrase tout moun ki te an kontak ak moun pozitif yo.

6-Mache piblik yo dwe fonksyone sèlman youn oubyen 2 fwa chak semèn,  ak prensip kanpe lwen an.

7-Leta ayisyen dwe jwenn ekspè nan jesyon epidemi ak lojistik prese prese.

(nou ka enpòte yo KIBA)

8-Ranfòse desizyon ki deja pran yo pou evite rasanble e ajoute si plis desizyon si sa posib.

9-Ajoute sibvansyon sou kewozèn, ak kèk pwodui premye nesesite kle.

10-Izole tout depatman kote viris lan poko simaye.

Desizyon sa yo p ap evite Covid-19 fè dega, men l ap limite dega yo. Nou pa gen gwo mwayen, enfrakstrikti ak gwo teknoloji, nou oblije mete plis disiplin e aksepte fè sakrifis pou evite malè. Avèk mwens pase 130 kabann lopital pou ka ijans pou yon popilasyon prèske 11 milyon moun, nou oblije fè tout jefò pou bare Covid-19 avan li bare nou.

Etant Dupain Auteur

Réagir à cet article

Nous avons remarqué que vous utilisez un bloqueur de publicité.

Notre contenu vous est présenté gratuitement à cause de nos annonceurs. Pour continuer à profiter de notre contenu, désactivez votre bloqueur de publicité.

C'est éteint maintenant Comment désactiver mon bloqueur de publicité?

How to disable your ad blocker for our site:

Adblock / Adblock Plus
  • Click on the AdBlock / AdBlock Plus icon on the top right of your browser.
  • Click “Don’t run on pages on this domain.” OR “Enabled on this site.”
  • Close this help box and click "It's off now".
Firefox Tracking Prevention
  • If you are Private Browsing in Firefox, "Tracking Protection" may casue the adblock notice to show. It can be temporarily disabled by clicking the "shield" icon in the address bar.
  • Close this help box and click "It's off now".
Ghostery
  • Click the Ghostery icon on your browser.
  • In Ghostery versions < 6.0 click “Whitelist site.” in version 6.0 click “Trust site.”
  • Close this help box and click "It's off now".
uBlock / uBlock Origin
  • Click the uBlock / uBlock Origin icon on your browser.
  • Click the “power” button in the menu that appears to whitelist the current website
  • Close this help box and click "It's off now".