Kisa Dekouvri m ap eseye kouvri?

Livres en folie

Publié le 2018-05-16 | Le Nouvelliste

Culture -

Pwezi kreyòl oswa pwezi ki ekri nan lang kreyòl ? Se youn nan kesyon ki posib pou moun poze lè yo tonbe sou rekèy powèm Josianne Bernard la. Alaverite nou pa gen asirans nou ka reponn kesyon sa yo. Sa ka ekzije kèk konpetans nou pa fouti kouri di nou genyen. Men li toujou apwopriye pou nou louvri ankèt sa a : kisa pwezi kreyòl la ye ? Epi, pa sezi non, ki lè nou gen dwa di yon diskou prezante nan lang kreyòl (ayisyen ki nan tèt nou chak fwa nou di kreyòl).

Anvan nou pike pou pi devan, an nou kouri di de mo sou zosman liv la : bon, nou anvi di li gen 24 powèm anndan l’ [1], men li posib pou se 25. Li difisil pou nou deside si premye pawòl yo, ki parèt sou fòm powèm, men ki gen tit Dedikas, se yon senp dedikas oswa premye powèm ki nan rekèy la. Antouka, chak moun k’ap li gen posiblite chwazi. Epi, nou ka di sa, èske se pa pou sa yo rele nou lektè ? Kidonk se lekti nou k’ap deside.

Yon mo sou edisyon an

Gen yon eskonbrit desepsyon sou pwen sa a : ankenn sektè pa vle mache dwat. Nou dwe dakò sou pwen sa a, gen gwo tonton diferans ant yon enprimri ak yon edisyon. Anmwenske se nou ki nan erè : nou kwè pou jis nan moman n’ap ekri la a, edisyon yo dwe ofri yon sachè sèvis ki gen ladan l’ pa senpman enpresyon dokiman an, men tou tretman tèks la, koreksyon li ak pil ak pakèt bagay ki pou bay moun anvi achte liv. Depi sou pwen sa a Dekouvri m gentan itil. Itil pou fè moun ki nan endistri liv la konprann gen efò ki pou fèt. Menmsi gen fatra nan tout kwen kapital la, menmsi moun ki pa fè anpil klas oswa ki pa byen fè klas yo pwofesè…yon liv se yon liv.

Dekouvri m

Nou chwazi jis di de ti mo sou powèm ki se marenn ak parenn (eponim se mo fransè ki nan tèt nou la a) rekèy la. Se yon powèm ki ka- nou panse nou p’ap ekzajere si nou di se ka tout powèm- jwenn nenpòt de entepretasyon. Sa nou jwenn nan lèt yo, ki pi senp, se yon rèl lanmou. Sijè yo plis ekri sou li alaverite. Petèt ki pi fasil. Gendwa tou se sa ki pi ra nan monn nan. Sa k’ konnen ? Antouka, powèt la mande pou yo chèche konnen l’, li pa vle pou se sa yo di sou li ki pou rete nan lespri patnè l’ la. Sa pèmèt nou louvri lekti nou sou yon sijè ki pi laj, ki depase senp relasyon fi ak gason : relasyon moun ak moun, san konsidere sèks.

Sanble powèt la mande nou kouri dèyè tandans pou nou pran sa nou tande yo di sou moun pou laverite. Li ban nou envitasyon pou nou bouske pou kò n’ verite chak moun. Sanble se yon kalòt marasa pou tripotay.

« Chèche konnen

Kote kè m danse, vire m

(…)

Dekouvri m pou wè

Sa m ye, sa m ka fè

Pou zòt pa desinen m

Pote ba ou » (Dekouvri m. pp.53, 54)

Kisa w ap fè?

Sa ki parèt pi bon an, san nou pa ba w lòd, se kouri rive nan 24 lane « Livres en folie » yo pou achte ti powèm pa w la. Nan bon pri. Piske nou toujou pa konn kisa Dekouvri m ap eseye kouvri.

[1] Deside ekri tèks sa a nan lang ayisyen an se yon bèl okazyon pou nou develope pwòp pozisyon nou sou sa ki pase pou règ ekriti kreyòl la : yo retire apostwòf la. Ekriti pa nou an makònen ak apostwòf la pou rezon pedagojik ak lojik. Lè nou efase apostwòf la jan nou vle, nou fè moun etranje ki ap aprann lang nan pèdi, lè li dekouvri yon senp lèt ka tounen yon mo [tankou n= nou]. Apostwòf la raple lektè a gen dekoupay (elizyon pou moun k’ap pale fransè) oubyen menm gen yon maryaj oswa kwensay (kontraksyon nan lang fransè, li koresponn ak sa moun ki pale anglè yo rele « contracted form »). Konsa fizyoloji lang vin pi klè pou elèv la.
Ses derniers articles

Réagir à cet article

Nous avons remarqué que vous utilisez un bloqueur de publicité.

Notre contenu vous est présenté gratuitement à cause de nos annonceurs. Pour continuer à profiter de notre contenu, désactivez votre bloqueur de publicité.

C'est éteint maintenant Comment désactiver mon bloqueur de publicité?

How to disable your ad blocker for our site:

Adblock / Adblock Plus
  • Click on the AdBlock / AdBlock Plus icon on the top right of your browser.
  • Click “Don’t run on pages on this domain.” OR “Enabled on this site.”
  • Close this help box and click "It's off now".
Firefox Tracking Prevention
  • If you are Private Browsing in Firefox, "Tracking Protection" may casue the adblock notice to show. It can be temporarily disabled by clicking the "shield" icon in the address bar.
  • Close this help box and click "It's off now".
Ghostery
  • Click the Ghostery icon on your browser.
  • In Ghostery versions < 6.0 click “Whitelist site.” in version 6.0 click “Trust site.”
  • Close this help box and click "It's off now".
uBlock / uBlock Origin
  • Click the uBlock / uBlock Origin icon on your browser.
  • Click the “power” button in the menu that appears to whitelist the current website
  • Close this help box and click "It's off now".