PREZANSYON AKADEMISYEN YO

Guy-Gérald Ménard : « Devlòpman Ayiti pa ka fèt san lang kreyòl la».

«Mwen kwe nan sa m di a, pou peyi sa devlope tout bon vre fòk edikasyon tout timoun alawonbadè fèt nan lang kreyòl. Elèv lekòl dwe reflechi ak aprann nan lang manman l ak papa l. Pou peyi a devlope fòk sa fèt ak patisipasyon tout moun. E moun sa yo dwe gen konesans. Konesans la pa ka vini si w aprann nan yon lang ou pa menm konprann », daprè sa Guy-Gérald Ménard fè konnen.

Publié le 2018-05-09 | Le Nouvelliste

National -

Guy-Gérald Ménard pa sèl akademisyen k ap pwone ansèyman ak rechèch nan lang kreyòl. K ap pwone entegrasyon sosyal avèk gwo zouti sa ki se lang lan. Rèktè Inivèsite Leta peyi a, Fritz Deshommes, ale menm pi lwen pou di dwe gen gwo rechèch syantifik ki fèt nan lang kreyòl la. Kidonk anba anba li di tou fòk enseyman fèt nan lang lan. Gen lòt akademisyen ki pale de sa yo rele entegrasyon sosyal. E pa gen entegrasyon sosyal san edikasyon. Yon lòt akademisyen, Wilner Dorlus, reprann tout ide sa yo nan fason pa li: «Fòk kreyòl la taye banda tout kote : nan lekòl, nan tribinal, nan Lachanm, nan lopital, nan seremoni ofisyèl, nan tout espas kote y ap travay pou sèvi popilasyon an tout bon vre. »

Kan Guy-Gérald Ménard tonbe damou pou lang kreyòl la

Istwa mwen ak lang sa bèl anpil, se sa akademisyen Guy-Gérald Ménard fè konnen. Gadyen lang kreyòl la vle asire tout moun bò kote pa li gen gwo batay ki te mennen, sitou lè li te pi jenn, pou valorizasyon lang kreyòl la ak pou respè dwa lengwistik popilasyon. Batay sa, si nou ka kwè nan pawòl li , te tanmen depi l te debake nan lakou Nouyòk an 1967. « Se nan kontak ak emigre ayisyen Etazini m vin dekouvri ekriti kreyòl. Mwen vin dekouvri enpòtans ak kalite zam sa ki se lang ki makonnen tout ayisyen ansanm nan », se deklarasyon li fè anvan li eksplike kòman kominote ayisyen nan dyaspora pa lage lang lan yon may paske se ak li yo santi yo pi alèz.

Kolaborasyon l ak Mouvman Aksyon Patriyotik Ayisyen te pouse l pwodui tèks kreyòl pou jounal Le Patriote Haïtien, emisyon radyo Mayi Anmè ak revi ki pote menm non an lè l te nan mitan kominote diaspora a nan peyi tonton Sam. Li di tou li te konn patisipe nan gwoup kiltirèl Tanbou Libète e li te pran plezi tou konpoze chante, teyat ak pwezi nan lang ki simante tout Ayisyen.

Akademisyen Guy-Gérald Ménard pa kache wòl lang lan vin jwe nan lavil lè li dakò pou li retounen an Ayiti. Kit se kòm pwofesè nan Inivèsite Karayib (CUC), kit se kòm administratè eskolè nan Fondasyon ayisyen pou ansèyman prive (FONHEP), kit se kòm responsab fòmasyon, evalyasyon ak dokimantasyon nan sekreteri deta pou alfabetizasyon (SEA), kit se kòm kòdonatè pwogram nasyonal edikasyon entegre (PRONEI) nan ministè edikasyon nasyonal, kit se kòm responsab fòmasyon ak direktè adjwen pwogram kATA (ResCare) pou ankadreman lekòl pwofesyonèl, kit se kòm pwofesè kreyòl nan Inivèsite Leta Ayisyen (UEH), kreyòl la vin tounen yon zouti endispansab pou li.

Akademisyen an di se yon nesesite pou tout pitit peyi a metrize teknik lekti ak ekriti ki se kle pou yo gen konesans yo bezwen pou garanti patisipasyon yo kòmsadwa nan jesyon zafè peyi yo. Li pa fè sans, ou ka santi kòman li fache, lè pitit peyi a kontinye ap aprann nan yon lang ki pa lang manman l ak papa l. « Sistèm edikatif nou an se yon lantonwa ki bay lesepase pou yon ti ponyen reskape. Se yon sistèm elitis leta konsevwa pou mete deyò majorite a. Nan kondisyon sa se nòmal pou chak ane pousantay reyisit nan egzamen leta yo mèg anpil », se sa li ka rele sil vle prete ti pawol anba bouch pwofesè Iv Dejan : Yon lekòl tèt anba nan yon peyi tèt anba.

Guy-Gerald Ménard te fèt nan Pòtoprens. Apre lekòl segondè li te vwayaje nan Etazini kote li te pase plis pase 20 lane. Li te etidye «Art et commerce» nan «City College of New York», epi li te resevwa yon nivo bakaloreya nan «Barry University» nan Miami ak yon sètifika nan edikasyon nan «Florida International University». Depi li retounen an Ayiti, Ménard di li konsakre tan li nan aktivite fòmasyon pwofesè ak ansèyman nan inivèsite a. Nan domèn pwezi li gen 2 piblikasyon. Premye liv la se Similak, nan 1998 ak yon dezyèm, Sezon malè, nan 2012.

Ses derniers articles

Réagir à cet article

Nous avons remarqué que vous utilisez un bloqueur de publicité.

Notre contenu vous est présenté gratuitement à cause de nos annonceurs. Pour continuer à profiter de notre contenu, désactivez votre bloqueur de publicité.

C'est éteint maintenant Comment désactiver mon bloqueur de publicité?

How to disable your ad blocker for our site:

Adblock / Adblock Plus
  • Click on the AdBlock / AdBlock Plus icon on the top right of your browser.
  • Click “Don’t run on pages on this domain.” OR “Enabled on this site.”
  • Close this help box and click "It's off now".
Firefox Tracking Prevention
  • If you are Private Browsing in Firefox, "Tracking Protection" may casue the adblock notice to show. It can be temporarily disabled by clicking the "shield" icon in the address bar.
  • Close this help box and click "It's off now".
Ghostery
  • Click the Ghostery icon on your browser.
  • In Ghostery versions < 6.0 click “Whitelist site.” in version 6.0 click “Trust site.”
  • Close this help box and click "It's off now".
uBlock / uBlock Origin
  • Click the uBlock / uBlock Origin icon on your browser.
  • Click the “power” button in the menu that appears to whitelist the current website
  • Close this help box and click "It's off now".